Home RSS
منو اصلی
اخبار > سخنراني آقاي دكتر هادي سليمان پور رئيس مركز آموزش و پژوهش هاي بين المللي وزارت امور خارجه در مراسم روز اسناد ملي


  چاپ        ارسال به دوست

سخنراني آقاي دكتر هادي سليمان پور رئيس مركز آموزش و پژوهش هاي بين المللي وزارت امور خارجه در مراسم روز اسناد ملي

جناب آقای دکتر صالحی امیری، رئیس محترم سازمان اسناد و کتابخانه ملی
اساتید و فرهیختگان گرامی
خانم ها و آقایان،

ضمن تبریک و خسته نباشید به برگزار کنندگان این مراسم که به مناسبت" روز اسناد ملی " و به منظور تجلیل از دستگاهها و آرشیوداران برتر برگزار می شود ، مایلم این مناسبت را به جناب آقای دکتر صالحی امیری و همکارانشان تبریک بگویم. همچنین مراتب سپاس و تشکر خود را بخاطر دعوت از اینجانب جهت شرکت در این رویداد مهم اسنادی-فرهنگی ، ابراز می نمایم . این رویداد فرصتی را برای من به نیابت از مرکز آموزش و پژوهش های بین المللی وزارت امور خارجه فراهم می نماید تا ضمن معرفی یکی از بزرگترین آرشیوهای اسنادی کشور و مهم ترین آرشیو تاریخ دیپلماسی در خاورمیانه ، به گوشه هایی از گنجینه ارزشمند نقشه های تاریخی این آرشیو نیز اشاره نمایم. گنجینه ای که هفته گذشته طی مراسمی با حضور مدیر کل یونسکو و مقامات برجسته سیاسی و فرهنگی از بخشی از نقشه های آن رونمایی شد.
حضار محترم،
يكي از عوامل مهم در اتخاذ موضعگيري‌هاي سياسي و ارائه راهکار در موضوعات سیاست خارجی، توانايي درك صحیح وقايع گذشته و پردازش دانسته‌هاي موجود است. امروزه، یک پژوهشگر یا كارگزار سياست خارجي بايد بتواند هر واقعه‌اي را به مقياس طبيعي و بنيادي‌اش درك كرده و با بررسي احتمالات و ارزيابي پيشينه‌‌ي تاريخي موضوع، تصويري از پيامدهاي احتمالي آن را در ذهن ترسيم كند و آنگاه به به ارائه راه حل یا اتخاذ موضع بپردازد. يك سياستمدار یا پژوهشگر كارآزموده بايد بتواند براساس پاره‌اي اطلاعات پراكنده به بازآفريني موضوعي پرداخته و با دقت زواياي مبهم موجود را بررسي كند. در اين بررسي بايد اسناد و مدارك از هر نوعی را مورد نقد و بررسی قرار دهد تا بتواند به حكمی قابل قبول درباره‌ي حوادث و اتفاقات سیاسی و بستگي آن با جريان كلي تاريخ دست يابد. یک سياستمدار یا پژوهشگر علوم اجتماعی تنها زمانی مي‌تواند ماهیت دقیق حادثه ای را دريابد كه وقايع را با ديدي عميق و دقيق و آن‌چنان كه اتفاق افتاده با واقعيت وفق دهد و در این کاوش بتواند اطلاعات و اسناد گمراه كننده را كنار نهد و مدارك اصيل را در جايگاه واقعي خود نشاند.
با توجه به این اشارات مختصر، می توان اهمیت اسناد و مدارک تاریخی را در بررسیها و قضاوت های امروز بیشتر و بهتر درک کرد. ارزش و جايگاه اسناد در تنظيم سياست خارجي شايد هنگامي آشكار شد كه فعاليت گسترده‌اي از سوي جهان مسيحيت به منظور حمايت از عقايد و ادعاهای کشورها و افراد شرکت کننده در جنگهای صليبي آغاز گرديد. اگر چه لزوم حفظ و نگهداري اسناد ريشه درتاريخ دارد، اما در دوران معاصر، با تحولات و پيشرفتهاي جوامع بشري، به تدريج جمع‌آوري اسناد راه تكامل و توسعه را در پيش گرفت و بسياري از كشورها مجبور شدند، تشكيلات مستقلي را به فراخور امكانات و توانايي‌هاي خود براي اين گونه امور پديدآورند. فکر اولیه حفظ و نگهداری اسناد روابط خارجی ایران به ابتکار امیر کبیر شکل گرفت. اما نگاه نهادینه و منسجم به آرشیو اسناد سیاست خارجی بیش از 110 سال قبل در اولین قانون تاسیس وزارت امور خارجه مورد توجه واقع شد. با توجه به این سابقه تاریخی، اکنون مرکز اسناد وزارت امور خارجه در برگیرنده مجموعه ای بی نظیر از میراث مکتوب ملی است كه بررسي و پردازش اطلاعات منحصر به فرد موجود در آن مي‌تواند راهگشاي اصول و تدوين خط مشي سياست خارجي کشور باشد. اين مركز در برگیرنده بیش از 50 میلیون برگ اسناد سياسي ـ تاريخي است که قديمي‌ترين آنها متعلق به سال 868 هجري شمسي (1463 ميلادي) است. این اسناد مجموعه‌اي از فرامين، احكام،رقم، دستخط، پروانچه، ديوانيات، اخوانيات، سياهه‌ها، تصديق‌ها، نقشه ها ، عکس ها ، معاهدات و غيره است كه به همت پيشينيان جمع‌آوري گردیده و اينك با تلاش كاركنان اداره‌ي اسناد و تاریخ دیپلماسی حفظ و نگهداری می گردد. در خصوص اهميت تاريخي اسناد قدیمی موجود در آرشیو وزارت خارجه‌ي جمهوري اسلامي ايران بايد گفت كه صرفنظر از نفیس بودن هر برگ از آن به جهت نوع كاغذ،‌خط، مركب، افشانگري، جدول‌كشي، تذهيب، ترصيع، توقيع، ظهرنويسي، آستر ، تاريخ و محل كتابت، اسلوب نگارش و نام كتاب، آنچه آنها را از دیگر اسناد آرشیوی متمايز مي‌كند نقشي است كه اين اسناد مي‌توانند در تصميم‌گيري‌هاي سياست خارجی داشته باشند. بدين معنا كه با بررسي و نقد اسناد و دفاتر موجود مي‌توان زوایای پنهان بخشي از تاريخ سياسي گذشته و معاصر را روشن كرد و آگاهي‌هاي لازم را به كاركنان وزارت خارجه و پژوهشگران عرصه علوم سیاسی و اجتماعی در خصوص نحوه فکر و عمل ، شیوه حکومتداری و روش زندگی گذشتگان بدست داد.
با ساماندهی مرکز اسناد وزارت امور خارجه در سال 1380 و انتقال کلیه اسناد و مدارک آرشیوی از بخش های مختلف وزارتخانه به ساختمانی مجهز و منطبق با استاندارد های روز جهانی در زمینه حفظ و نگهداری اسناد در سال 1382 ، اکنون این مرکز به یکی از بزرگترین و پر مراجعه ترین مراکز آرشیوی کشور و منطقه تبدیل گردیده است . اداره اسناد و تاریخ دیپلماسی که در خود موزه تاریخ دیپلماسی را نیز جای داده است ، بعنوان یکی از واحدهای تابعه معاونت پژوهشی مرکز آموزش و پژوهش های بین المللی ، مسوولیت مستقیم حفظ و نگهداری اسناد آرشیوی و ارائه خدمات اسنادی و پژوهشی به جامعه علمی و دانشگاهی کشور و مراجعه کنندگان خارجی را بر عهده دارد . هم اکنون اسناد مطابق با استانداردهای بین المللی در قالب 8 مخزن و در فضایی بالغ بر 7000 متر مربع انجام می گیرد . به طور کلی سالیانه یک میلیون برگ سند تولید شده جدید به این مجموعه اضافه می شود که بر اساس قانون بخشی از آنها به سازمان اسناد ملی منتقل می گردد. در این مرکز سالانه به تعداد زیادی از پژوهشگران داخلی و خارجی خدمات اسنادی ارائه می گردد. سال گذشته با ارائه بیش از 63 هزار برگ تصویر اسناد تاریخی به بیش از 170 مراجعه کننده ، خدمات اسنادی ما نسبت به سال قبل از آن ( 1391) صد در صد افزایش یافت.
به دلیل اهمیت و ارتباط موضوع اجازه دهید توضیحات کوتاهی را در خصوص نقشه های تاریخی موجود در مرکز اسناد وزارت خارجه ارائه نمایم . از جمله اسناد مهم و منحصر بفردی که در این گنجینه نهفته است ، مجموعه نفيس نقشه هاي دست نگار خطي و حكاكي (چاپ سنگي) مربوط به عصر قاجار است که منتخبی از آنها با تلاش جمعي تعدادی از فرهیختگان و اهل علم و همچنین همکاران پر تلاش من در معاونت پژوهشی مرکز و اعضای کمیته ملی حافظه جهانی و کمیسیون ملی یونسکو سال گذشته در برنامه حافظه جهانی یونسکو ثبت گردید. همانگونه که در ابتدا اشاره شد، مراسم رونمایی از منتخبی از این نقشه ها و اعطای گواهینامه ثبت آنها در حافظه جهانی یونسکو هفته گذشته برگزار گردید. مرکز آموزش و پژوهش های بین المللی در راستای وظایف و مسئولیت های خود در زمینه انتشار اسناد، در سال 1384 اقدام به انتشار اطلس دو جلدی نقشه های تاریخی خلیج فارس و همچنین در سال 1392، اقدام به انتشار مجموعه اسناد تصویری و نقشه های مربوط به حوزه تمدنی کلات نادری نموده است که هر دو مجموعه بخشی از نقشه های ثبت شده را در خود جای داده اند. همچنین در نظر است با همکاری و مشارکت مالی موسسه بین المللی مطالعات آسیای مرکزی (ایکاس - IICAS) ، اطلسی از منتخب نقشه های به ثبت رسیده در برنامه حافظه جهانی، به چهار زبان فارسی، انگلیسی، عربی و روسی ، در سالجاری منتشر شود.
فرهیختگان گرامی،
همانگونه که در ابتدای عرایضم اشاره کردم اداره اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه در زیرمجموعه معاونت پژوهشی مرکز به اتکای گنجینه ارزشمند اسنادی که در اختیار دارد ، مجموعه ای از فعالیتهای مرتبط با خدمات پژوهشی ، همکاری اسنادی ، برگزاری همایش ها و میزگرد های بزرگداشت رودیدادها و شخصیت های تاریخی و گفتگوهای تاریخی تمدنی با دیگر کشورها بویژه در حوزه تمدنی ایران فرهنگی را با هدف کمک به ارتقاء دانش تاریخ دیپلماسی ، ترویج ادیبات تاریخ پژوهی در حوزه سیاست خارجی و کمک به دستگاه دیپلماسی کشور در مسائل مبتلابه تاریخی و حاکمیتی در دستور کار قرار داده است. در اجرای این مسوولیت های مهم، مرکز آموزش و پژوهش های بین المللی دست همکاری به سوی نهادها و موسسات مختلف اسنادی ، مطالعاتی و تاریخ پژوهشی کشور دراز کرده و با تعدادی از آنها تفاهم نامه همکاری منعقد نموده و یا در حال مذاکره است . این همکاریها به برخی از مراکز اسنادی و علمی و پژوهشی خارج از کشور نیز گسترش یافته است .
امروزه بر کسی پوشیده نیست که ایران بزرگ به لحاظ قدمت و دیرینه ای که دارد تاثیرات فرهنگی عمیقی را بر مناطقی از حوزه پیرامونی خود بر جای گذاشته است . مناطقی که امروزه جزء قلمرو جغرافیایی ایران نیستند اما گنجینه ای از علوم و معارف اسلامی و ایرانی را در خود جای داده اند . یکی از وظایف معاونت پژوهشی شناسایی ، گردآوری و انتشار این میراث گرانبها می باشد . انتشار بالغ بر 30 جلد از فهرست نسخ خطی موجود در کتابخانه های یمن و کشورهای آسیای میانه و قفقاز توسط این مجموعه با استقبال گسترده نسخه شناسان و تاریخ پژوهان مواجه شده است . همچنین در اقدامی کم نظیر با همکاری مرکز آموزش و پژوهش های بین المللی و سازمان اسناد و کتابخانه ملی ، گنجینه ای بی نظیر از تصاویر بیش از 17 هزار عنوان نسخ خطی موجود در آسیای مرکزی ، شامات و شمال آفریقا بصورت یک کتابخانه دیجیتال آماده و جهت بهره برداری پژوهشگران در اختیار 8 کتابخانه بزرگ کشور قرار گرفته است .
در پایان، ضمن تشکر مجدد از فرصتی که در اختیار اینجانب قرار داده شد، برای دست اندرکاران و شرکت کنندگان این برنامه آرزوی موفقیت را دارم .


٠٨:٤٢ - چهارشنبه ٣١ ارديبهشت ١٣٩٣    /    شماره : ٩٥٧    /    تعداد نمایش : ١٠٧٢







 

اخبار|معرفی|تماس با ما|نقشه سایت
©1392 مرکز آموزش و پژوهش های بین المللی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران
Copyright © 2003-2013 Center for International Research and Education of the Ministry of Foreign Affairs (CIRE) - All rights reserved.